Kronika wojenna 10. plm

Nasz przyjaciel Michał KACPRZAK przypomina losy wojenne 10. plm:

1. O przeszłości protoplasty 10. plm, czyli nieco o historii 246. иап (istriebitielny awiatnyj połk - myśliwski lotniczy pułk).


                   246. iap powstał w kwietniu 1940 roku w Kirowograd (Odessa BO) i szkolił się na samoloty I-16.
W czerwcu 1942 r., był w 25. zapasowym plm , gdzie przeszkolił  się ŁaGG-3. 10.03.1942 r., pułk  wchodzi w skład 236. Myśliwskiej Lotniczej Dywizji.
Dobre przygotowanie miało wpływ na sukcesy walki:
od 05.10 do 17.12.1942 r. w 32 stoczonych walkach powietrznych pułk zestrzelił 38 samolotów wroga:
26 - Bf-109;
8 - Bf-110;
1 - He-113;
3 - Ju-52.
Walka prowadzona była  w ekstremalnych warunkach z niewygodnych lotnisk górskich w porze deszczowej, pod ciągłym bombardowaniem i liczebnej przewagi Niemców. W bitwach pułk stracił:
 9 pilotów;
14 samolotów ŁaGG-3 zestrzelonych;
1 zniszczony na lotnisku;
 3 uległy wypadkom.
               17.12.1942 r.  pułk przekazał sprzęt innym jednostkom i udał się do w/w 25. ziap w celu przeformowania i przeszkolenia na „Airacobry” i „Kittyhawki”. Następnie utworzono trzyeskadrowy pułk z 32 pilotami, intensywne treningi, były rozłożone na półtora roku.
Od września do końca 1943 r. pułk otrzymał 37 myśliwców "Hurricane Mk IID" (prawie wszystkie samoloty tej modyfikacji, uzyskane przez Związek Radziecki). Uzbrojony w dwa zewnętrzne 40-mm działa.  Podczas przeszkalania i treningów, trwających niemal siedem miesięcy, doszło do kilkunastu wypadków. 30.06.1944 r. posiadał 34 "Hurricane MK IID" i skierowany został na front. Na początku lipca przybył na lotnisko Omgowiczi w okolicy Bobrujska i dołączył do 215. IAD (16. AL). W praktyce pułk nie uczestniczył w walce ponieważ już 10.08.1944 r. pułk otrzymał rozkaz przezbrojenia się na Jaki-1, które zakończono już  dniu 17.09.1944 r. Pułk skierowano do nowo formowanej  3. Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego (Polskiej) będącej w skladzie 1. Mieszanego Korpusu lotniczego.  Jej podstawą były trzy pułki radzieckich sił powietrznych: 248. IAP (9. plm), 246. IAP (10. plm) i 832. IAP (11. plm).
W składzie personalnym 246. plm ze "starej"  obsady zostało zaledwie kilku doświadczonych pilotów, objęli oni  stanowiska dowódczo-funkcyjne. Resztę składu uzupełniono młodymi chorążymi ze szkół lotniczych.

2. Jak powstawał nasz 10. pułk lotnictwa myśliwskiego 3. Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego 1. Mieszanego Korpusu Lotniczego?

                No właśnie  i tu trzeba zacząć od końca bo to najpierw powstawał korpus potem dywizje (bombowa, szturmowa, myśliwska) i poszczególne pułki. Do jak najszybszego zorganizowania polskich jednostek Rosjanie wydzielili do tego celu swoje jednostki (szkolne i bojowe) wraz z personelem lotniczym. Wśród nich znajdowało się zaledwie kilkunastu lotników pochodzenia polskiego. Do organizowanych jednostek korpusu w październiku 1944 r. przybyła pierwsza grupa 73 Polaków - przeszkolonych podoficerów - strzelców pokładowych na szturmowce ze szkoły w Greczówce. Następna grupa to 53 mechaników lotniczych, oni przybyli dopiero w kwietniu 1945 r. ze szkoły w Wolsku. Reasumując  na dzień 1.06.1945 r. w korpusie było zaledwie 147 Polaków. Dodam, że oprócz w/w jednostek w skład korpusu jeszcze wchodziły 2. eskadra lotnictwa łącznikowego, 39. kompania łączności i 3077. poczta polowa. 

                3. DLM zaczęto formować 20 września 1944 r. na bazie 10. Brygady Szkolno-Treningowej z 2. Armii Lotniczej w m. Karłówka, ok. 100 km na południowy-zachód od Charkowa. Etatowo miała mieć 96 Jak-9, 1 Jak-1, 1 Jak-7, 5 Po-2. Z dziennika działania 3. DLM dowiadujemy się, że w dniu 22 września przybyły rzuty powietrzne w tym 246. iap (23 Jak-1), a w dniu 23 września zmieniono nazwy pułków na polskie. 26 września przybyła inspekcja na czele z gen. Turkielem (w latach 50-56 d-ca polskich WL) wówczas Główny Inspektor Pilotażu. 27 września opracowano plan szkolenia bojowego na najbliższy termin (październik). Od 7 września zaczęto dostarczać z Rogań i Charkowa do dywizji  Jaki-9. Trwało szkolenie. Np. w dniu 8 października w  10. plm latało 14 pilotów. Z początkiem roku najlepszych pilotów dywizji w tym 23 z 10. plm wykorzystywano do przeprowadzania z tyłów na front nowych samolotów. Trwało to prawie półtora miesiąca. 24 stycznia 1945 r. zadecydowano o przerzucie polskich dywizji na teren Polski - 3. DLM do Dęblina (10. plm w Ułężu), szturmowa do Łodzi, a bombowa do Radzynia. Z początkiem lutego zmieniono dyslokację na: 1. DLB do Sochaczewa, 2. DLSz nadal w Łodzi, 3. DLM do Kutna. Korpus zaczął przenosiny w dniu 13 lutego. Ze względu na panujące trudne zimowo-wiosenne i niesprzyjające warunki atmosferyczne oraz szereg innych problemów organizacyjnych (np. odległość ponad1000 km) transport kolejowy do Kutna przybył 16 marca, a lotniczy na początku kwietnia. W dniach 20-24 kwietnia Korpus przeniósł się na węzeł lotniskowy w okolicy Kostrzynia.  25 kwietnia 1945 r. 10. plm rozpoczął swój szlak bojowy.


3. Szlak bojowy. 

10. pułk lotnictwa myśliwskiego rozpoczął swój szlak bojowy od przybycia w dniu 24.04.1945 r. na przyfrontowe lotnisko. Dla przypomnienia ówczesne Ludowe Lotnictwo Polski - LLP  (takie nazewnictwo, jak i Ludowe Wojsko Polskie - LWP nigdy nie było stosowane w oficjalnym nazewnictwie wojskowym. Jest to wymysł „pismaków”), składało się z działającej już na froncie 4. Mieszanej  Dywizji Lotniczej – d-ca płk Grzegorz Turykin  (1. plm „Warszawa”,   2. pnb „Kraków” i 3. plsz). W dniu tym na przyfrontowe lotniska Białęgi, Kruszwin i Barnówko (opuszczone przez 4. MDL, która przebazowała na węzeł lotniskowy Heckelberg), przybył 1. Mieszany Korpus Lotniczy. Nasz 10. plm wraz 11. plm i 7. plsz ulokowano  na lotnisku Białęgi. Lotnisko Białęgi znajdowało się około 30 km na północ od m. Mieszkowice, również pozostałe wymienione lotniska były w tym rejonie. Jednakże żadnego z nich nie można kojarzyć z pozostałym po armii radzieckiej lotniska w Chojnie. Pierwsze działania bojowe 10. plm podjął w dniu następnym (25 kwietnia) na przemian z 1. plm w godz. parzystych, nowo przybyłe pułki w nieparzystych osłaniali grupy szturmowców systemem patrolowym przeważnie w składzie klucza, w razie potrzeby startowały samoloty dyżurne. W dniu tym dwukrotnie odpierano naloty. A oto przebieg akcji 10. plm:

Pierwsza grupa npla w rejonie Vehlefanz 6 Ju-88 z osłoną 12 FW-190 została dostrzeżona z odległości 2 km przez d-cę klucza kpt. Aleksandra Kuźniecowa. Klucz znajdował się na kursie spotkaniowym niżej 200 m. Natychmiastowy bezpośredni atak od czoła wymusił ucieczkę Ju-88, które zawróciły nie zrzucając bomb. 6 FW-190 uciekło w chmury, reszta podjęła walkę. 2 Focke-Wulfy zostały zestrzelone przez kpt. Kuźniecowa i por. Wańkowskiego oraz 1 uszkodzony przez kpt. Bystrowa.

W następnym dniu 10. plm w godz 13-20 osłaniał grupy szturmowe 7. plsz atakujące nieprzyjaciela w okolicach Gross Schonebeck. W dniu 27 w związku z przesunięciem się frontu na zachód 10. plm przebazował się na lotnisko Grűntal. W dniu 28 ze względu na nielotną pogodę pułk wykonał kilka patroli. W następnym (29 kwietnia) dniu myśliwcy 10. plm osłaniali szturmowców z 8. plsz, którzy atakowali wcześniej wykryte lotnisko w okolicach Neu Ruppin niszcząc tam 3 samoloty. W 7 walkach powietrznych stoczonych tego dnia, dwa zestrzelenia mieli piloci 10. plm chor. Smirnow i chor. Panow. Niestety w dniu 30.04.1945 r. został zestrzelony przez artylerię przeciwlotniczą samolot 10. Plm - pilot d-ca klucza chor. Borys Carew zginął śmiercią lotnika. Nie przerywając działań bojowych  1 maja 1. MKL przeniósł się na następne lotniska – 10. plm wraz z dowództwem dywizji na lotnisko Eichstadt. W dalszych dniach lotnictwo prowadziło rozpoznanie.  3. DLM została użyta do likwidacji zagrożenia ataku naziemnego na węzeł lotniskowy Vehlefanz. Przez kolejne dni pogoda była niezbyt sprzyjająca akcjom lotniczym. 3 maja doszło do pierwszego spotkania  Jaków z Mustangami. 4 maja lotnictwo niemieckie przestało być aktywne, chociaż zdarzył się przypadek ataku 4 FW-190 na Jaki. Dodać trzeba, że lotnictwo miało swój udział w likwidacji grupy armijnej gen. Steinera.

Różne źródła historyczne podają, że 10. plm zaliczył 7 zestrzeleń.



4. Niektórzy piloci 10. plm z okresu działań bojowych.

kpt. pil. BYSTROW - d-ca esk.
kpt. pil. KUŹNIECOW
por. pil. CEZAR
por. pil. WORONIN - d-ca 3 esk.
ppor. pil. ANOCHIN - st. pilot 2 esk.
ppor. pil. CZERNAJEW
ppor. pil. KAŁASZYN
ppor. pil. SMIRNOW
ppor. pil. TKACZENKO - d-ca klucza 1 esk.
ppor. pil. WANIKOWSKI (Wańkowski) - pilot 1 esk.
chor. pil. ANDRIJENKO
chor. pil. BAJCZYKOW
chor. pil. CAREW - d-ca klucza 3 esk. (zginął)
chor. pil. HOCHTERM
chor. pil. JELIZAROW
chor. pil. KRATUCHOW
chor. pil. MALIK
chor. pil. PANOW
chor. pil. SOŁUJANOW - pilot 2esk.
chor. pil. ZAJCEW
               TOKIN

10 plm w 1mkl

 

obsada personalna

 

Ci, którzy tworzyli historię...

Łaskie symbole i pamiątki

Nasi w prasie

Obecność

Naszą witrynę przegląda teraz 34 gości 

Statystyka

Odsłon : 697507
dropdown